แขวง คลองต้นไทร เขต คลองสาน กรุงเทพมหานคร 10600

เปิดประวัติ ขสมก.ในประเทศไทย ขนส่งที่อยู่กับคนไทยมาอย่างยาวนาน

 

หนึ่งในรถยนต์โดยสารสาธารณะที่คนไทยจำนวนมากต่างใช้บริการในทุกๆ วัน ก็คงหนีไม่พ้นรถเมล์ ขสมก. ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตของชาวกรุง โดยการโดยสารไปพร้อมกับผู้โดยสารจำนวนมาก ทำให้นักเดินทางคนเดียวโดยเฉพาะผู้หญิงเกิดความรู้สึกอุ่นใจว่าจะถึงที่หมายอย่างปลอดภัย อีกทั้งยังมีค่าโดยสารถูกแสนถูก ช่วยทำให้ประหยัดเงินในกระเป๋าไปได้เยอะ สำหรับวันนี้เราจะพาคุณผู้อ่านเข้ามาทำความรู้จักกับประวัติของที่น่าสนใจของ ขสมก. กัน

รถเมล์นายเลิศ

อดีตรถเมล์ ขสมก. มีชื่อเรียกว่ารถเมล์นายเลิศ อีกชื่อหนึ่งคือ รถเมล์ขาว สำหรับสาเหตุที่เรียกเช่นนี้ เป็นเพราะรถเมล์ในสมัยก่อนนั้นจะทาด้วยสีขาวทั้งคันนั่นเอง รถเมล์นายเลิศเป็นรถเมล์ที่เปิดให้บริการจัดเป็นสายการเดินรถแรกของประเทศไทย ผู้ให้กำเนิด คือ พระยาภักดี นรเศรษฐ หรืออีกชื่อหนึ่งที่คนไทยรู้จักกันดี คือ นายเลิศ เศรษฐบุตร โดยในช่วงแรกยังให้บริการรถม้าอยู่ ท่านก็ยังเป็นผู้ออกแบบรถเองอีกด้วย ถ้าใช้บริการเพียงตัวเดียวคิดชั่วโมงละ 75 สตางค์ แต่ถ้าใช้บริการม้า 1 คู่ คิดค่าบริการชั่วโมงล่ะ 1 บาท แต่สุดท้ายแล้วท่านก็เล็งเห็นว่าการกระทำเช่นนี้ เป็นการทรมานสัตว์จึงเปลี่ยนจากน้ำมาเป็นรถยนต์แทน ในช่วงปี พ.ศ.2453

จากม้าสู่รถยนต์

รถเมล์ของนายเลิศมีความโดดเด่นในเรื่องของรูปร่างหน้าตาที่เป็นสีขาวทั้งคัน และมีตราสัญลักษณ์ปรากฏอยู่ตามจุดต่าง ๆ ของตัวรถ โดยสัญลักษณ์นี้เป็นสีแดงที่มีลักษณะวงกลม และภายในวงกลมซึ่งมีลักษณะเป็นรูปร่างของขนมกงขนมโบราณในสมัยนั้น ซึ่งท่านได้ออกแบบรถเมล์มาด้วยตัวเองอีกด้วย นับว่ามีความสามารถมาก อีกทั้งยังมีหัวในการดำเนินธุรกิจ ส่วนเครื่องยนต์พลังแรงสูงก็นำเข้ามาจากประเทศอังกฤษ ซึ่งจุดมุ่งหมายในการทำธุรกิจของท่าน เต็มเปี่ยมไปคุณธรรมและเมตตามาก โดยท่านเน้นการบริการที่ดีเยี่ยม แต่เก็บค่าบริการที่น้อยเพราะต้องการให้ประชาชน สามารถใช้บริการจริงได้ทุกคน รถเมล์สายแรกของประเทศไทยวิ่งจากประตูน้ำไปสี่พระยา ต่อมาเมื่อประชาชนได้ลองใช้แล้วก็พบว่ามีความสะดวกสบายอีกทั้งยังมีราคาย่อมเยา จึงทำให้ท่านพัฒนาโครงการและต่อสายรถเมล์ออกไปทั่วกรุงเทพฯ จากรถพัฒนาไปสู่เรือสาธารณะ ท่านมีวิสัยทัศน์กว้างไกล เพิ่มอำนวยความสะดวกการขนส่งทางเรือให้แก่ชาวบ้าน พร้อมตั้งชื่อว่าเรือขาว คอยรับ-ส่งประชาชนบริเวณริมคลองแสนแสบ ผ่านเส้นทางมีนบุรีและมาสิ้นสุดที่ประตูน้ำ และเมื่อขึ้นท่าที่ประตูน้ำก็จะพบกับเส้นทางรถเมล์พอดี ทำให้เกิดความสะดวกแบบครบวงจร

กิจการของท่านมีราคาถูกและอำนวยความสะดวกสบายได้อย่างครอบคลุมทั่วกรุงเทพฯ เพราะฉะนั้นจึงทำให้ประชาชนมีชีวิตที่สะดวกขึ้นมากและให้การสนับสนุนท่านอย่างล้นหลาม

กิจการรถเมล์ของนายเลิศดำเนินมาอย่างต่อเนื่องและยาวนานถึง 70 ปี มีสายรถเมล์มากถึง 36 สาย ประกอบด้วยรถเมล์ 700 คัน สร้างรายได้อาชีพให้แก่ประชาชนอีก 3,500 คน เรียกได้ว่าเป็นบริษัทรถเมล์ที่มีขนาดใหญ่มากที่สุดในประเทศไทย ณ ขณะนั้น แต่ต่อมาได้เลิกกิจการลงในปี พ.ศ. 2520 เนื่องจากทางรัฐบาลได้รวมกิจการในกรุงเทพฯ ให้มาอยู่ภายใต้การปกครองของรัฐ จะได้มีการวางขอบข่ายดูแลได้อย่างเป็นระบบ ภายใต้ชื่อองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพฯ ขสมก. ซึ่งเป็นหน่วยงานรัฐวิสาหกิจ โดยมีรัฐถือหุ้น 51 % ทางด้านเอกชนถือหุ้นอีก 49 %

จากวันนั้นจนวันนี้ เส้นทางการให้บริการสายรถเมล์รวมทั้งการพัฒนาของตัวรถเมล์เองก็มีมากขึ้น และมีทั้งรถพัดลมและรถแอร์มีแสงสว่างเพิ่มความปลอดภัย และยังมีระบบขนส่งแบบรับใช้ประชาชน ให้ความสะดวกอำนวยความสบายและเก็บค่าโดยสารในราคาย่อมเยาจวบมาจนกระทั่งถึงปัจจุบันนี้